Mongolská pohádka – Ivan a koník

Ivan a koník / Иван ба морьхон

z Childrenslibrary.org

V mongolštině Volný český překlad
Эрт урьдын цагт Оросын нэгэн тосгонд Иван гэдэг нэртэй эелдэг зөөлөн хүү аав болон хоёр ахтайгаа дөрвүүлээ амьдардаг байжээ. Kdysi žili v jedné ruské vesnici přátelský syn jménem Ivan se svým otcem a dvěma bratry.
Нэгэн өглөө тэдний тариан талбай дахь тариаг нь юу ч үгүй болтол нь гишгэчихсэн байлаа. Jednoho rána uviděli, že jejich obilné políčko bylo pošlapané a zničené.
Хэн тариаг нь гишгэснийг мэдэхээр шөнө хоёр ах нь манаж хонохоор болжээ. Dva bratři se rozhodli, že budou pole v noci hlídat, aby zjistili, kdo ho zničil.
Гэвч өглөө нь мөн л урьдын адил тариан талбайг нь юу ч үгүй гишгэсэн байв. Ráno ale uviděli, že pole je opět zničené.
Шөнө нь сални салхилж хүйтэн байсан тул тэд өвсөн дотор унтаж байгаад өглөө нь юу ч үзэж харсангүй гэсээр иржээ. V noci byla zima a foukal mrazivý vítr a tak oba bratři spali celou noc v kupce sena. Ráno se vrátili domů a říkaly, že na poli nic neviděli.
Харин энэ удаа Иван талбайг нь хэн ирж юу ч үгүй болтол нь гишгээд байгааг мэдэхээр хэвтэж байтал морь янцгаах дуу сонсогдоход харвал цагаан морь нисэн ирлээ. Napříště pak pole hlídal Ivan. Najednou se začal přibližovat zvuk řehtání a pak se na poli objevil bílý kůň.
Иван шууд л бэлнээс нь шүүрэн авч нуруун дээр нь мордтол үсрэн цовхорч булгиж гарлаа. Ivan rychle chytil koně za hřívu, nasedl na něj a kůň začal poskakovat.
Морь Иваныг унагаах гэсэн боловч чадсангүй. Kůň se snažil Ivana shodit, to se mu ale nepodařilo.
Морь ядарч туйлдатлаа булгисны эцэст гэнэт хүний хэлээр ярьж эхлэв. Když se kůň unavil, najednou začal mluvit lidským hlasem.
Морь Иванд хандан бид гурвуулаа билээ. Танай тариаг идэж талхалсан нь бидний буруу гээд “Харин та нар бол бидний эзэд” гэж хэжээ. “Byli jsme zde tři. Snědli jsme vaše obilí a zničil vaše pole. Je to naše chyba a nyní jste našimi pány” řekl bílý kůň.
Иван хоёр цагаан морийг нь ах нартаа өгөөд өөрөө жижигхэн морийг нь авлаа. Ivan dal dva bílé koně svým bratrům a sám si nechal toho nejmenšího.
Нэгэн удаа ах нартайгаа шөнө явж байтал талбайн захад гал гарч байлаа. Jednou, když byli tři bratři v noci na procházce, uviděli poblíž svého pole oheň.
Тэд яаран давхиж очлоо. Začali tam rychle utíkat.
Энэ бол гал биш галт шувууны өд байв. Nebyl to oheň ale peří ohnivého ptáka.
Гэтэл морь нь түүнд энэ өдийг авах хэрэггүй, чамд гай болно гэж хэлсэнд Иван огт тоосонгүй. Ivanův kůň mu řekl “Neber si to peří, přinese to problémy”. Ivan to ale ignoroval.
Чадалгүй тэдний сайхан морьтойг сонссон хаан элч нарын хамт ирлээ. Zanedlouho přijel králův posel, který se doslechl o těch krásných koních.
Хаан морьдыг нь нүдээр үзээд худалдан авахаар болжээ. Potom přijel i král osobně a koupil dva koně.
Гэтэл хоёр морь хэнийг ч ойртуулахгүй байсан ба хаан арга буюу Иваныг шинэ агтчинаараа ажилд авчээ. Koně ale nenechali nikoho na sebe nasednout. A tak král nabídl Ivanovi, jestli by pro něho nepracoval jako jezdec.
Хааны өмнөх морь маллагч нэг удаа Иванд ус авчирч өгөөд морьдоо яаж услахыг нь нууцаар харж байв. Jednoho dne přinesl původní jezdec Ivanovi vodu a tajně sledoval jak Ivan koně krmí.
Морины хашаанд харанхуй тул Иван галт шувууны өдөөр гэрэл гаргажээ. Když se setmělo, rozsvítil Ivan světlem z pera ohnivého ptáka.
Морь маллагч энэ тухай хаанд очиж хэлжээ. Původní jezdec o tom řekl králi.
Хаан Иванийг дуудан чи галт шувууг авчир. Чамд гурван өдрийн хугацаа өгье гэв. Král si zavolal Ivana a nařídil mu přinést do tří dnů přinést ohnivého ptáka.
Эс чадвал цаазална гэж тушаав. Ivan bude potrestán smrtí, jestli do tří dnů ptáka nepřinese.
Иван ихэд сэтгэлээр унан эргэж иртэл морь нь учрыг асуужээ. Хүү бүгдийг хэлсэнд “Би чамд эс хэллүү галт шувууны өд чамд зовлон авчирна” гэж, гэвч яая гэхэв надад нэг арга байна гэв. Ivan z toho byl plný úzkosti a odešel domů. Malý kůň se ho zeptal na důvod jeho smutnění a tak mu Ivan o všem vyprávěl. “Neříkal jsem ti, že to přinese problémy, no neříkal jsem to? Něco mě ale napadlo” řekl kůň.
Ингээд Иван нэг сав будаа, тэвш майхан зэргийг аваад галт шувуу амьдардаг уул уруу явлаа. Ууланд очоод тэвшинд будаагаа хийгээд өөрөө нуугдаад харж байв. A tak vzal Ivan pytlík rýže, kyblík a stan a vyrazil do hor, kde ohnivý pták žil. V horách pak položil kyblík s rýží, schoval se a pozoroval.
Удалгүй галт шувуу нисэн ирж будаанаас идэж эхлэнгүүт иван үсрэн барьж аваад уутандаа хийлээ. Zanedlouho přiletěl ohnivý pták a pustil se do té rýže. Ivan ho hned chytil a dal ho do pytle.
Ингээд буцаж ирээд хаанд галт шувуугаа өглөө. Potom se vrátil zpět a dal ptáka králi.
Харын өнөөх хорон санаат морь маллагч Иванд улам бүр атаархаж хорлохоор шийдэн үлгэрт гардаг Саран гүнжийг далайн завинаас буулгаж авчирч чадна гэж хаанд хэлжээ. Zlý jezdec ale Ivanovi záviděl a tak se rozhodl, že mu ublíží. Řekl králi, že Ivan může přinést Měsíční princeznu z námořní lodi.
Хаан түүний үгэнд итгэж Иваныг дахин дуудаж чи Саран гүнжийг 3 өдрийн дараа авч ир гэжээ. Král mu uvěřil a dal si znovu zavolat Ivana. Přikázal mu, aby přinesl Měsíční princeznu do tří dnů.
Иван дахин мориндоо хэлж нэг арга заалгаж авав. Ivan to řekl koníkovi a ten mu ukázal správnou cestu.
Ингээд замын бэлтгэлээ хангаад долоон далайг гатлан гүнжийг авчирхаар явлаа. Dobře se na cestu připravil a pak přeplul sedm moří, aby přinesl princeznu.
Зорьсон газраа очоод асар майхнаа босгон идээ ундаа бэлтгэн тавилаа. Když dorazil do paláce, postavil stan a připravil jídlo.
Өглөө болоход манан дундаас завь гарчч ирлээ. Ráno se pak z mlhy vynořila loď.
Энэ бол Саран гүнж байв. Byla to Měsíční princezna.
Саран гүнж Иваны барьсан майханд орох үед майхны гаднаас барьж аваад морио унан харихаар давхилаа. Jakmile vstoupila do Ivanova stanu, chytil ji a rozjel se zpátky k domovu.
Иван эргэж ирээд хаанд гүнжийг өгчээ. A Ivan přinesl princeznu králi.
Хаан гүнжтэй хурим хийх болоход гүнж хаанаас нэг зүйл хүсчээ. Král se chtěl s princeznou oženit. Ta ale dala králi jednu podmínku:
Тэр нэг дэх нь буцалсан ус, хоёр дахь нь сүү, гурав дахь нь хүйтэн устай тогоо гуйж гэнэ. Měl přinést tři hrnce – první s vroucí vodou, druhý s mlékem a třetí s ledovou vodou.
Тэгээд хааныг түүнд орж залуу сайхан болсны дараа гэрлэнэ гэжээ. Řekla králi, že si ho vezme, když se v tom vykoupe a stane se mladým a krásným.
Хаан хэлснийг ёсоор болгож, өөрөө эхлээд орохоос айж Иваныг тогооноос тогоонд орохыг тушаав. Král souhlasil, ale přikázal Ivanovi, aby se vykoupal v hrncích první, protože on sám se bál.
Иван арга буюу хааны тушаалыг биелүүлсэнд залуу сайхан хан хүү болон хувирчээ. Ivan tak učinil a proměnil se v krásného prince.
Үүнийг харсан хаан тогоонд үсрэн орж үхжээ. Po něm skočil do hrnce král a zemřel
Ингээд Иван сарны гүнжтэй гэрлэж аз жаргалтай сайхан амьдрах болжээ. Ivan se oženil s Měsíční princeznou a žili šťastně až do smrti.